Pobojowisko
Fortyfikacje obronne okresu działań do I W.W. => Twierdze Królestwa Prus - Cesarstwa Niemiec ... => Inne ... => Wątek zaczęty przez: Kalot w Pią, 02 Kwi 2021, 11:59:54
-
Jeden z niewielu reliktów twierdzy świdnickiej i z pewnych powodów wyjątkowy. Pierwsze umocnienia w miejscu Fleszy Nowomłyńskiej wybudowali Austriacy, najprawdopodobniej wiosną 1762 r. Na podstawie znanych planów, można sądzić, że było to proste dzieło ziemne w formie zniekształconej lunety. Po odzyskaniu twierdzy przez Prusy flesza została przebudowana w systemie poligonalnym (1764) - zyskała formę wydłużonego pięcioboku, z dwiema kaponierami w barkach, chroniącymi skrzydła i tył dzieła. Jest to pierwszy przypadek zastosowania takiego umocnienia w fortyfikacji pruskiej. Kilka lat później Fryderyk II zażądał kolejnej przebudowy, miała powstać bateria kazamatowa, znana królowi z fortyfikacji piemonckich i z morawskiego Ołomuńca. Projekty sporządził płk. Daries, który kierował również budową w latach 1768 - 70. Na korpusie fleszy powstały kazamaty dla 13 dział - 6 na prawym skrzydle, 5 od frontu i 2 na lewym skrzydle. Były to sklepione pomieszczenia otwarte od tyłu, od przodu zamknięte wymurowanymi strzelnicami, obsypanymi ziemią. Na bomboodpornym stropie mieściły się stanowiska strzeleckie piechoty. Początkowo obawiano się, że dym z dział uniemożliwi artylerzystom strzelanie, bądź wręcz doprowadzi do ich uduszenia się. Obawiano się także zawalenia sklepień na skutek wibracji powstałych od wystrzałów. W obecności króla wykonano próbne strzelania, które przyniosły zadowalający efekt. Skutkiem tych doświadczeń była budowa kolejnych baterii kazamatowych, zarówno w Świdnicy (flesze Ceglana i Szubieniczna), jak i w innych twierdzach pruskich m.in. w Srebrnej Górze). Jeszcze w 1807 roku francuski generał Haxo wykonał kazamatowa baterię w Gdańsku na Forcie Grodzisko wzorowana na dziele z wysadzonej już Fleszy Nowomłyńskiej. Bateria ta uzyskała miano Baterii Haxo. W trakcie przebudowy zlikwidowano kaponierę prawoskrzydłową i wykonano sieć chodników przeciwminerskich wychodzących na przedpole fortu 80-100m. Wejście do nich znajdowało się na majdanie Fleszy. Zanim jednak powstała nowa bateria kazamatowa, pod kierownictwem płka Darieza zbudowane jeszcze dwie ziemne baterie otwarte. Pierwsza z nich, Bateria Skrzydłowa, zlokalizowana była od strony zachodniej. Jej zadaniem było zamknięcie doliny Witoszówki i zablokowanie podejścia do Fortu Witoszowskiego. Bateria, ze stanowiskami dla 13 armat, otrzymała formę kleszczy, skierowanych frontem na południowy zachód. Druga, mniejsza bateria została zlokalizowana na wale wschodnim i skierowana frontem na południe, wprost w dolinę Młynówki. Bateria składała się z trzech stanowisk dla armat oraz stanowisk dla piechoty. W wale znalazło się też laboratorium prochowe - czyli kazamata, w której przygotowywano amunicję dla potrzeb załogi. W 1782 r. następca Darieza, kpt. Lindner, przystąpił do budowy nowego typu baterii skazamatowanej - Hangaru (Hangardu) Nowomłyńskiego. Dzieło to, wysunięte ok. 100 m. przed Fleszę, składało się z dwóch skrzydeł stykających się pod kątem 120°, tworzących system wieloprzęsłowych wnętrz opartych na masywnych filarach. Na stropie znajdował się poziom artyleryjski z ziemnym przedpiersiem. Korpus Hangaru był z trzech stron otoczony fosą. W przeciwieństwie do Fleszy, kazamaty Hangaru służyły tylko do ochrony dział przez ostrzałem przeciwnika - do strzelania wytaczano jest na otwarte, ziemne stanowiska. Hangar miał własny system chodników kontrminowych, wychodzących ok. 100 - 120 m. na przedpole, jednak jako jedyny obiekt w Świdnicy sam był "podminowany" - chodniki kontrminowe Fleszy poprowadzono pod wały Hangaru, aby można je wysadzić w razie zajęcia przez nieprzyjaciela. W 1807 roku po krótkim oblężeniu wojska napoleońskie zdobyły Świdnicę i przystąpiły do planowego niszczenia fortyfikacji, zwłaszcza skazamatowanych baterii - w pierwszej kolejności wysadzono flesze i hangary. Pełnego zakresu zniszczeń nie da się ustalić, ponieważ okupacyjne służby francuskie prowadziły jedynie pobieżną ewidencję prac saperskich. Prawdopodobnie zachowały się chodniki kontrminerskie. Flesza zachowana jest w całości, mimo iż niektóre jej elementy zostały zdewastowane. Fosa czołowa jest prawie całkowicie zasypana, ale jej przebieg jest czytelny. Fosa zachodnia została zasypana całkowicie – obecnie droga dojazdowa do cmentarza (ul. Brzozowa). Bateria kazamatowa zachowana jest szczątkowo, a jej pozostałości są przysypane. Kaponiera szyjowa zachowana jest w stanie dobrym, częściowo zachowana jest także poterna (potajnik) prowadząca z kaponiery do bramy. Brama została całkowicie zniszczona. Bateria Skrzydłowa jest zachowana w niewielkim stopniu – skarpy są zdeformowane, całość silnie zarośnięta. Kleszcze zostały przecięte przekopem, przez co pierwotny kształt dzieła jest nieczytelny. Bateria Przylegająca – obwałowanie wschodnie jest dobrze zachowane na całej długości wraz z laboratorium amunicyjnym. Zachował się również wał czołowy. Elementy murowane (w tym sklepiony kanał odnogi Młynówki) zachowane w całości lub częściowo. Hangar Nowomłyński został zniszczony niemal całkowicie. Zachował się kamienny schron prochowni oraz jeden ze słupów, podtrzymujących strop. Wschodnie skrzydło zostało zniwelowane do poziomu przedpola Fleszy. W 1898 r. przez teren Hangaru przeprowadzono linię kolejową, którą przecięła pozostałości dzieła na pół. Front Hangaru znalazł się na terenie obecnego cmentarza. Pozostałości fortyfikacji zaśmiecone i dramatycznie zarośnięte.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/124033031_819832405471583_5155939160944862920_n.jpg?_nc_cat=105&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=mjrWU6h3t8UAX8ByJUH&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=198ab9a6e9b746e458f79c27159c8334&oe=608BD787)
Kaponiera lewoskrzydłowa. Wejście wtórne, wybite już po zaprzestaniu użytkowania obiektu.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123944374_819832498804907_6023753555127739644_n.jpg?_nc_cat=109&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=l1azPOTFVkYAX_1OBWr&_nc_oc=AQnyT8jTCBSW8SDjC2_nJTMmr2zC4SmMnfCrBaN2_n9AP5hPf6ix0y6ohWgOT70ixFc&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=af3d69bf48346afb068d71fa6db1c6df&oe=608D8537)
Strzelnice skierowane w stronę bramy Fleszy.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123840411_819679098820247_731573445665609086_n.jpg?_nc_cat=102&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=oDXs1CGWKe0AX_x95tQ&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=7afb35ffc627f5f87c08cb2aa0c36b91&oe=608C59D1)
Strzelnice skierowane na wschodnią fosę.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123917426_819679228820234_688464166663787508_n.jpg?_nc_cat=103&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=pfGCYF0xStYAX9XtFyC&_nc_oc=AQl-MbUKM5KFGyhND9FozBGZwIrg5r6G16H7-HeoiKkOTB1oxMv4vGMomdM9u3kgPto&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=faabb6505fe784793f4bd5663ba435a3&oe=608CE349)
Strzelnice do prowadzenia ognia wzdłuż wschodniej fosy. Duże okno powstało podobno w latach 70. poprzez wybicie muru między strzelnicami.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/124028792_819679395486884_6253400159560063976_n.jpg?_nc_cat=101&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=aI3ZK7iA27IAX91Xato&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=366e91d5243bb942491239be8deab958&oe=608D7F8C)
Pierwotnie wejście do kaponiery: zasypana poterna (potajnik) prowadząca do bramy Fleszy.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123858963_819679488820208_3264873014048651313_n.jpg?_nc_cat=109&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=k7hGf2iKHsAAX87C1qd&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=45a7341924ba400a4d6fc3e83da9d670&oe=608AAC42)
Struktura muru zdradza ślady przebudowy.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123957513_819679628820194_8901072639402423164_n.jpg?_nc_cat=101&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=kKC98TVpi9wAX_Hb5ZI&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=3840e38c40c29ad012ca52a67db4ce06&oe=608CED4D)
Kaponiera widziana z wschodniej fosy.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123854853_819679698820187_3720399692885200748_n.jpg?_nc_cat=102&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=xSOrtnKEyrsAX8Ob8ys&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=62b90caa12fa42b95ec5d40610162333&oe=608B2885)
Kaponiera, elewacja południowa. Widok z wchodniej fosy. Jako jedyna fosa Fleszy była "mokra" ponieważ poprowadzono tamtędy jedną z odnóg Młynówki.
Obiekt dramatyczne zarośnięty.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/124117464_819679778820179_7117388124737789205_n.jpg?_nc_cat=107&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=fSGA4166_GAAX_tcTfd&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=2b49dde29b9857e41e555cd1c40259d1&oe=608A88C9)
Jedyny relikt skazamatowanej baterii.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/124118965_819679835486840_5310030597182389_n.jpg?_nc_cat=107&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=ezE5zmLYgtMAX-cUwGT&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=00b0ad3e131cb8cb966c949a921f70e6&oe=608DF820)
Ledwie widoczne laboratorium we wschodnim wale. Obiekt prawdopodobnie na terenie prywatnym, wejście blokuje solidna krata.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123847007_819680398820117_5056909275223146987_n.jpg?_nc_cat=111&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=lBcgcd_83owAX90mMnR&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=fada5ca783646905c968220ce307cc0d&oe=608CF106)
Flesza Nowomłyńska oraz Baterie Przylegająca i Skrzydłowa w 3D i ujęciu Lidara.
1. Flesza Nowomłyńska
a. skazamatowana bateria
b. kaponiera
2. Bateria Przylegająca
a. schron-laboratorium
3. Bateria Skrzydłowa
(https://zapodaj.net/images/8508e701a3f3a.jpg)(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123954528_819768505477973_3065408471750279970_n.jpg?_nc_cat=101&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=2JFojLAFYu0AX_L8ADk&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=7b0f431b1ff31de6adc810a9e7768e99&oe=608C221B)
Wschodnia fosa. Koryto Młynówki wykonane w latach 70. XX w.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123866429_819832658804891_940901330913145481_n.jpg?_nc_cat=108&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=CfxeXge609kAX_rerY5&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=a74810dbdc58d613ea1af3ac88be83ee&oe=608CB0CA)
Wschodnia fosa. Widok z północy na południe.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123821306_819832872138203_6197859908031158786_n.jpg?_nc_cat=110&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=dNbADVDNqQQAX-fUKdh&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=18bb1ae2024fc882d3a30b450c9f58a9&oe=608E318C)
Wschodnia fosa. Widok na północ, czyli w stronę zapola Fleszy. Po prawej koryto Młynówki.
(https://scontent.fktw5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123875466_819832948804862_6069566128728100768_n.jpg?_nc_cat=100&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=_z9fjlao9TUAX_XmwQu&_nc_ht=scontent.fktw5-1.fna&oh=05f148223fcb0f28c42567051e255646&oe=608CCF97)
-
Powiem Ci że kocham takie właśnie klimaty... dzikie winorośla na starej kamiennej twierdzy...
Takie miejsca mają w sobie niesamowitą magie... i takie właśnie najbardziej kocham... :hug
Dzieki za materiał i mam nadzieję ze nie ostatnia taka foto-relacja :piwko