Dwa zespoły kolejowych blokhauzów w formie neogotyckich wież, strzegące żelaznego mostu kolejowego w Stanach, na dawnej linii Nowa Sól-Wolsztyn. Wybudowane ok. 1907r. równolegle z mostem. Jeden zespół znajduje się na zachodnim brzegu Odry, drugi znajdował się na wschodnim.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176198133_922964445158378_4779732320843702765_n.jpg?_nc_cat=105&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=0yt33mWypAsAX9lSGiw&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=a8468838859fb924c0958986701bcc01&oe=60A86DEC)
Most ma długość ponad 600m. Funkcjonował do lat 90. Później popadał w ruinę. Obecnie stanowi część trasy rowerowej.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176170485_922964471825042_4860508827408996061_n.jpg?_nc_cat=105&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=wW5jSkiJ7iIAX8mFF2N&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=b475b2fbbd6b114deb407d66df9cc358&oe=60A60601)
Zespół lewobrzeżny - wieża południowa. Blokhauzy wykonane są z cegły. Nie były przygotowane do długotrwałej obrony. Miały za zadanie odeprzeć zaskakujący rajd wrogiej kawalerii( w domyśle carskich Kozaków).
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176234599_922964531825036_1314768573894286185_n.jpg?_nc_cat=102&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=KBF-jaTHLg0AX_2AVAP&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=106398bf603bf5caf7d39a7ffa5583cb&oe=60A883D5)
Zespół lewobrzeżny - wieża północna. Ulokowanie blokhauzów na przecięciu mostu z wałem przeciwpowodziowym dawało dobre pole obserwacji i ostrzału. Poza tym wał mógł stanowić oparcie dla jednostek operujących w polu, idącym z odsieczą załogom blokhauzów.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176177358_922964461825043_6607393389879506601_n.jpg?_nc_cat=101&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=xnI1YG_gXx8AX92yFkE&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=33d5467d7963b3687356646f736cc523&oe=60A6E77D)
Pojedynczy zespół obronny składał się z dwóch, połączonych ze sobą blokhauzów, pomiędzy którymi istniała komunikacja piesza na dwóch poziomach: nadziemnym (na poziomie mostu) oraz podziemnym (za pośrednictwem poterny.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176190606_922964278491728_348945498303024525_n.jpg?_nc_cat=107&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=-XgrvdteBCwAX-rLT61&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=d5c3475fe786c006ac227d4f49db09e8&oe=60A772D6)
Załogę pojedynczej wieży stanowiło prawdopodobnie 6 żołnierzy, co dawało 24 na cały most. W czasie 1WŚ blokhauzy były obsadzone przez żołnierzy 46. Pułku Piechoty Landwehry z Kożuchowa. Umocnienia uzupełniono zaporami z drutu kolczastego. Sam most natomiast wyposażono w zamykaną kratę forteczną.
Po wojnie, do końca lat 70. w lewobrzeżnym zespole mieściła się strażnica SOK w sile 2 ludzi.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176237435_922964345158388_6133081440660603831_n.jpg?_nc_cat=103&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=X53nKrK1HkUAX9l3JKm&_nc_oc=AQmDA6KtGLwBtTohHNXGoxyPrJv_JxRh_oQcD3muEUg6ZH0mWRiX6zqOGsj-x_34qjK_wT28bkL_PTMX8mMYM1dq&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=615f5dc55ef232150572c9b3f0bd6f4a&oe=60A75134)
Załoga blokhauzów uzbrojona była jedynie w karabiny powtarzalne systemu Mausera. Na zdjęciu jeden z otworów strzelniczych na dolnej kondygnacji. Znajdowało się ich tu łącznie 9.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176232195_922964348491721_9089562375494446217_n.jpg?_nc_cat=109&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=QnHzXlWlPvQAX-43M3b&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=1ff32882b08e91d99f913a89ec27646d&oe=60A73DA4)
Dolna kondygnacja została zbudowana na planie prostokąta o wymiarach 4,2 x 6,7 m. Pełniła funkcję socjalno – bojową. Ściany grubości ok.70cm. Wnętrze stanowiły cztery pomieszczenia: przedsionek, latryna, pomieszczenie ze studnią i izba sypialna wyposażona w składane prycze. Z jednej strony montowane były zawiasowo do ściany, z drugiej opierały się o widoczny kątownik. Na dolnej kondygnacji znajdował się też podręczny skład amunicji.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176198137_922964415158381_3507590821277808261_n.jpg?_nc_cat=107&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=Cf-S2qtQB84AX-kKlGH&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=63fd99aba220bd91432c54aa9f2969fa&oe=60A82C24)
Wejście do 12 metrowej poterny łączącej blokhauzy pojedynczego zespołu.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176207309_923006978487458_5335486936342757645_n.jpg?_nc_cat=111&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=ptehmW9Kc3cAX9672fc&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=95434fc3bdf1bf1f47c9405ecddd8d8a&oe=60A87DA7)
Fragment poterny zespołu lewobrzeżnego. Ściany z cegły, strop z prefabrykatów.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176198235_922964401825049_2574594480931105682_n.jpg?_nc_cat=105&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=56FnSjgLlMEAX8tVHkT&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=d8a6109eb53fa314a980b09d96bc5e49&oe=60A8845B)
Komunikacja pionowa rozwiązana była przy pomocy drabiny.
Na górnej kondygnacji widoczne relikty masywnych drewnianych drzwi wejściowych. Były wyposażone w przeziernik. Na zewnątrz, przed drzwiami, znajdowała się kładka prowadząca na most.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/177023608_922964651825024_6282889954400203591_n.jpg?_nc_cat=100&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=SrdzPacvgS8AX8qtHgf&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=67226788e6d1500ad9f0579c14bd7c0e&oe=60A7B0AC)
Otwór łączący kondygnacje zamykany był uchylną klapą.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/174161381_922964291825060_7430008828518807296_n.jpg?_nc_cat=109&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=CYPNs1iThBMAX8TqBpn&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=c5187c1923abe185b8ac9aaf80c2278e&oe=60A62351)
Kondygnacja druga została założona na planie nieforemnego ośmioboku i wznosiła się ok. 3 metrów nad wałem przeciwpowodziowym (ok. 6 m nad poziomem terenu). Piętro to pełniło funkcję bojową. Nie pokrywa w całości planu kondygnacji dolnej, w wyniku czego na wolnym miejscu powstał mały taras, obmurowany ścianką z blankami. Strop kondygnacji nadziemnej również jest zwieńczony krenelażem. Pełnił on funkcję czysto dekoracyjną.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/177009953_922964528491703_6019242295643255608_n.jpg?_nc_cat=104&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=3lUJhOKm-vUAX-tx5Ce&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=7d8f5bd20fa1c2430d65d7225f6dd1d2&oe=60A85757)
Górna kondygnacja zaopatrzona jest w 11 strzelnic. Grubość ścian to około 60 cm. Strzelnice wszystkich blokhauzów zostały tak ulokowane, by prowadzić ogień w sektorze 360 stopni. Dzięki temu uniknięto martwych pól ostrzału.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176173855_922964715158351_6080503714000832629_n.jpg?_nc_cat=106&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=75mX-MVm87gAX-gND04&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=5eaca02eba6ce2cc59a1d95cf69bbd7a&oe=60A71FED)
Prawobrzeżny zespół blokhauzów został zniszczony po 1945r. Cegły podobno zostały odzyskane. Przydały się okolicznym mieszkańcom.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176177358_922964711825018_3158330856751515829_n.jpg?_nc_cat=104&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=NHJRhIs6QFcAX8KG5Nm&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=01bfd2e73107320d4f031bbf227befcd&oe=60A92F86)
Wydawało mi się że z zespołu na wschodnim brzegu Odry została jedynie kupka gruzów. Już miałem ruszać dalej, gdy...
...zobaczyłem strzelnicę! Czyli poterna się zachowała!
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176180810_922964585158364_7107725852197484605_n.jpg?_nc_cat=101&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=1zy5boP4QdoAX9MAhSx&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=665d9b96fdfde6a4e0c0f0afaafe56ac&oe=60A7E5F8)
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176162555_922964538491702_4327861603855324717_n.jpg?_nc_cat=103&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=sFRn9lASrgYAX__v2uR&_nc_oc=AQmg_AG-MlH9W4DEah3Usw50ENwPLiStnq53l_jiUNZE4smPPnMSDqYwyV1IoJVsMFMIhWE-Pw_-FbSDYznPGjgS&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=6f225f8852975785cf25b72366815e93&oe=60A8C631)
Kolejne zaskoczenie...Drabinka. Na lewym brzegu nie było po niej śladu.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176165358_922964518491704_7483398755447806094_n.jpg?_nc_cat=109&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=KxzoRjittPYAX8rI_Jt&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=deb9d7bc92287345004d552f102ad73c&oe=60A59A86)
Poterny obu zespołów mają identyczną konstrukcję i długość. Ta na wschodnim brzegu Odry została dodatkowo wyposażona w kilka strzelnic, na wypadek gdyby przeciwnik atakował nie mostem, a położonymi niżej polami.
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176232195_922964508491705_8308903158738762272_n.jpg?_nc_cat=106&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=ZNc0VYj8LjEAX_gbzHV&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=0c160a5209988065abd5b09dc7838de9&oe=60A8AB99)
![](https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.6435-9/176413511_922964678491688_7118758881952156977_n.jpg?_nc_cat=104&ccb=1-3&_nc_sid=0debeb&_nc_ohc=NEKhslQhMqAAX__5wGA&_nc_ht=scontent-waw1-1.xx&oh=8b1d6a6d0c66e20be5c017d1fa4c95cb&oe=60A7013E)
Widoczne zachowane mocowania służące do zamknięcia strzelnicy pancerną tarczka.